Wskaźniki EP, EK i EUco - co oznaczają w praktyce?

Wskaźnik EU / EUco (energia użytkowa) określa zapotrzebowanie budynku na energię niezbędną do ogrzewania i wentylacji. Jest bezpośrednio powiązany z:

• izolacyjnością przegród,
• szczelnością budynku,
• eliminacją mostków termicznych,
• jakością bryły.

To właśnie ten wskaźnik najlepiej opisuje komfort cieplny i to, jak „dobrze zaprojektowany” jest budynek. W obliczeniach EUco pojawia się m.in. zapotrzebowanie na ciepło QH,nd, które odzwierciedla straty energetyczne obiektu.

Wskaźnik EK (energia końcowa) to energia, którą użytkownik zużywa i za którą płaci – „energia na liczniku”. Uwzględnia sprawność systemów grzewczych, wentylacyjnych i przygotowania ciepłej wody. Pokazuje zatem, jak instalacje przekształcają energię użytkową w energię dostarczaną do budynku.

Wskaźnik EP (energia pierwotna) ma natomiast charakter środowiskowy i regulacyjny – uwzględnia pochodzenie energii oraz udział nieodnawialnej energii pierwotnej, a tym samym emisję dwutlenku węgla. To najważniejszy parametr w świadectwie charakterystyki energetycznej i podstawowy wskaźnik oceny efektywności energetycznej w świetle przepisów.

EK mówi o kosztach eksploatacji, EUco o jakości budynku, a EP o jego wpływie na środowisko i zgodności z wymaganiami prawa.

Jeżeli chcesz dowiedzieć się więcej o sposobach ogrzewania budynków, koniecznie sprawdź, jak działa ogrzewanie elektryczne i kiedy może być lepszym wyborem niż ogrzewanie gazowe.

Zależność między wskaźnikami EU, EK i EP ma charakter przyczynowo-skutkowy. Aby lepiej go zrozumieć, opracowaliśmy tabelę.

Warunki Techniczne WT 2021 wprowadziły mierzalny limit efektywności energetycznej dla nowych budynków mieszkalnych. Dla domów jednorodzinnych maksymalna dopuszczalna wartość wskaźnika EPmax wynosi 70 kWh/(m2·rok), co oznacza limit zapotrzebowania na nieodnawialną energię pierwotną w skali roku.

Wymóg ten jest bezpośrednio powiązany z koncepcją nZEB (budynku o niemal zerowym zużyciu energii, jakim jest dom pasywny, która zakłada bardzo niskie zapotrzebowanie energetyczne przy jednoczesnym szerokim wykorzystaniu odnawialnych źródeł energii.

Spełnienie limitu EP nie jest jednak możliwe bez realizacji wymagań dotyczących współczynnika przenikania ciepła dla przegród zewnętrznych (ściany, dachy, podłogi, okna). WT 2021 wpisują się w szerszy kontekst Dyrektywy EPBD, zapowiadającej dalsze zaostrzenie standardów, wprowadzenie czytelnych klas energetycznych oraz stopniowe dążenie do neutralności klimatycznej i budynków o niemal zerowej emisji.

Poprzez zastosowanie OZE (Odnawialnych Źródeł Energii), które charakteryzują się z natury bardzo niskim współczynnikiem nakładu wi. Najlepszy efekt daje połączenie fotowoltaiki z pompą ciepła, gdzie energia elektryczna wytwarzana na miejscu ogranicza udział nieodnawialnej energii pierwotnej, a wysoka sprawność urządzeń (wysokie COP i SCOP) obniża zapotrzebowanie na energię końcową. Alternatywą w niektórych warunkach może być również biomasa, np. pellet drzewny, który także korzystnie wpływa na EP w porównaniu z paliwami kopalnymi.

Drugim filarem obniżania EP jest redukcja zapotrzebowania na energię użytkową, czyli EUco. Nadrzędną rolę odgrywa tu rekuperacja, czyli wentylacja mechaniczna z odzyskiem ciepła, która ogranicza straty wentylacyjne i stabilizuje bilans energetyczny budynku. Równolegle konieczna jest poprawa izolacji przegród zewnętrznych, eliminacja mostków termicznych oraz uszczelnienie obudowy budynku – działania te realizuje kompleksowa termomodernizacja.

Zobacz, dlaczego ocieplenie fundamentów jest tak ważne i jaki ma wpływ na późniejsze wydatki na ogrzewanie.

Dla inwestora kluczowe znaczenie ma wskaźnik EK, ponieważ to on jest bezpośrednio powiązany z kosztami eksploatacji budynku, czyli z energią, za którą faktycznie płaci. Niski poziom EUco świadczy o dobrej jakości bryły, izolacji i szczelności, a więc o tym, że budynek został zaprojektowany jako dom energooszczędny lub nawet budynek pasywny.

Niski wskaźnik EP oznacza mniejszą emisję CO2 i niższy ślad węglowy, co wpływa na wyższą wartość nieruchomości, lepszą ocenę w procesach certyfikacji energetycznej budynków oraz większe szanse na preferencyjne finansowanie, takie jak zielone hipoteki czy instrumenty zgodne z wymogami Taksonomii UE i standardami GRESB. Coraz częściej inwestorzy uwzględniają również projektowaną charakterystykę energetyczną oraz inteligentne systemy zarządzania domem, traktując analizę wskaźników nie jako formalność, tylko element strategii inwestycyjnej.

Analiza wskaźników EUco, EK i EP pozwala spojrzeć na budynek całościowo: od jakości projektu i izolacji, przez realne koszty użytkowania, aż po wpływ na środowisko i zgodność z przepisami. EUco pokazuje, jak „energochłonna” jest bryła i przegrody, EK mówi wprost, ile energii trafi na rachunki, a EP decyduje o spełnieniu wymagań WT 2021 (70 kWh/(m²·rok)) oraz o wartości ekologicznej inwestycji. W praktyce to właśnie łączne zrozumienie tych trzech wskaźników umożliwia projektowanie i ocenę budynków, które są jednocześnie komfortowe, tanie w eksploatacji, atrakcyjne rynkowo i odporne na przyszłe zmiany regulacyjne.