Dom pasywny — energooszczędne budownictwo przyszłości

Dom pasywny to certyfikowany standard budowlany, w którym zapotrzebowanie na energię do ogrzewania jest ograniczone o 80, a nawet 90%, w stosunku do budynków wznoszonych tradycyjnie. To precyzyjnie zdefiniowany system wymagań, opracowany przez Passivhaus Institut, oparty na rygorystycznych kryteriach projektowych i pomiarowych.

Najważniejszym parametrem, który musi spełniać budynek pasywny, jest bardzo niskie zapotrzebowanie na energię do ogrzewania, które nie może przekraczać 15 kWh/m2/rok. Ten poziom efektywności określany jest jako standard NF15 i odróżnia budownictwo pasywne od pozostałych form budownictwa energooszczędnego.

Dla porównania dom energooszczędny NF40 może zużywać nawet do 40 kWh/m2/rok, a to oznacza ponad dwukrotnie wyższe zapotrzebowanie na energię niż w domu pasywnym.

Standard pasywny obejmuje również całkowite zapotrzebowanie na energię pierwotną, które uwzględnia:

• ogrzewanie,
• wentylację,
• przygotowanie ciepłej wody użytkowej,
• pracę urządzeń domowych.

W budynku pasywnym wartość ta nie powinna przekraczać 120 kWh/m2/rok. Nawet budynek spełniający aktualne wymagania WT 2021 nie musi być domem pasywnym. Budownictwo pasywne (NF15) wymaga znacznie bardziej zaawansowanych rozwiązań projektowych, lepszej izolacji, wyższej szczelności powietrznej i bardziej efektywnych systemów odzysku ciepła.

Fundamentem budownictwa pasywnego jest odpowiednia geometria budynku. Bryła powinna być prosta i zwarta, najlepiej zbliżona do sześcianu lub prostopadłościanu, aby zmniejszyć liczbę przegród zewnętrznych i ograniczyć straty ciepła nawet o 10-15%. Im mniej załamań, wykuszy czy złożonych kształtów, tym łatwiej utrzymać ciągłość izolacji i wysoką szczelność.

Drugim ważnym elementem jest orientacja budynku względem słońca. Zarówno dom energooszczędny, jak i dom pasywny powinien mieć największe przeszklenia od strony południowej, aby w pełni wykorzystać zyski słoneczne, które stanowią ważne źródło energii. Od strony północnej lepiej zmniejszyć liczbę otworów okiennych, aby nie generować niepotrzebnych strat ciepła.

W budownictwie przyszłości bardzo ważną rolę odgrywa układ wnętrza, czyli tzw. strefowanie. Pomieszczenia dzienne (salon, jadalnia, kuchnia) znajdują się na południu, gdzie dostęp do światła i energii słonecznej jest największy. Natomiast pomieszczenia techniczne, gospodarcze, łazienki czy spiżarnie umieszcza się od północy (jako barierę przed chłodem wnikającym do pokojów).

To właśnie izolacja termiczna i szczelność powietrzna decydują o tym, czy budynek może zostać uznany za pasywny. To dwa najważniejsze elementy całej koncepcji — bez nich standard NF15 jest nieosiągalny.

Wentylacja mechaniczna z odzyskiem ciepła, czyli rekuperacja, to coś, bez czego osiągnięcie standardu NF15 byłoby niemożliwe. System ten zapewnia stałą, kontrolowaną wymianę powietrza w budynku, minimalizując straty energii, które w tradycyjnej wentylacji grawitacyjnej są bardzo duże. Co ciekawe, może być zarządzany zdalnie dzięki integracji z systemem smart home.

Zasada działania rekuperacji polega na tym, że zużyte, ciepłe powietrze wywiewane z wnętrza przekazuje energię świeżemu powietrzu nawiewanemu z zewnątrz, zanim oba strumienie się zetkną. Rekuperator potrafi odzyskać od 70% do nawet 90% ciepła, dzięki czemu powietrze wprowadzane do budynku jest wstępnie podgrzane zimą, a latem — wstępnie schłodzone.

Wentylacja mechaniczna podnosi również jakość powietrza we wnętrzu. Dzięki filtrom usuwa kurz, pyłki, smog, alergeny i drobne zanieczyszczenia. Stała wymiana powietrza zapobiega też wilgoci, pleśni oraz zaparowanym oknom.

W domach pasywnych często stosuje się również gruntowy wymiennik ciepła (GWC), który stabilizuje temperaturę powietrza trafiającego do rekuperatora. Zimą GWC wstępnie je podgrzewa, natomiast latem wstępnie chłodzi, dzięki czemu wentylacja działa wydajniej, a cały budynek osiąga wyższy poziom efektywności energetycznej przez cały rok.

Dom pasywny został zaprojektowany tak, aby nie potrzebował tradycyjnego systemu grzewczego — grzejników, kotłowni czy kosztownej instalacji wysokotemperaturowej. Większość energii cieplnej pochodzi z pasywnych źródeł ciepła, czyli:

• energii słonecznej, która wpada przez przeszklenia od południa,
• ciepła generowanego przez mieszkańców,
• urządzeń elektrycznych, które oddają energię podczas pracy.

Dzięki temu zapotrzebowanie na ogrzewanie spada do poziomu, który można pokryć minimalnym dogrzewaniem powietrza nawiewanego w systemie wentylacji mechanicznej. Oznacza to, że w wielu okresach roku jedynym źródłem ciepła jest powietrze przepływające przez rekuperator — dogrzewane niewielką ilością energii.

W najzimniejsze dni stosuje się jedynie systemy wspomagające, które mają bardzo małą moc, np.

• niskotemperaturowe ogrzewanie podłogowe,
• małe grzejniki elektryczne,
• pompy ciepła powietrze–woda lub powietrze–powietrze,
• nagrzewnice powietrza integrowane z wentylacją.

Ze względu na niski poziom strat ciepła w budynku pasywnym te urządzenia pracują sporadycznie i z niewielką mocą — ich zadaniem jest tylko uzupełnienie bilansu energetycznego w czasie największych mrozów. Połączenie standardu pasywnego z instalacją fotowoltaiczną pozwala osiągnąć poziom domu zeroenergetycznego, który produkuje tyle energii, ile sam zużywa w skali roku.

—————————————————————————————————————————————

W Danwood projektujemy i budujemy nowoczesne, energooszczędne budynki pasywne. Dzięki zastosowaniu wysokiej jakości materiałów izolacyjnych oraz inteligentnych rozwiązań, takich jak wentylacja mechaniczna z rekuperacją czy pompy ciepła, możemy wybudować dom modułowy, który w pełni wpisuje się w założenia budownictwa pasywnego. Systemy stosowane przez Danwood bazują na urządzeniach renomowanych producentów (np. Zehnder) i gwarantują wydajność dopasowaną do potrzeb mieszkańców.

—————————————————————————————————————————————

Budowa domu pasywnego wiąże się z wyższą inwestycją początkową, ale to inwestycja z szybkim zwrotem. Z naszego doświadczenia wynika, że dom pasywny kosztuje ok. 10-20% więcej niż budynek stawiany w standardowej technologii, dlatego dla domu o powierzchni 100 m2 całkowity koszt budowy wynosi zazwyczaj od ok. 400 000 zł do ponad 600 000 zł.

W budynku pasywnym roczne koszty ogrzewania mogą wynosić jedynie 200-400 zł, ponieważ dom potrzebuje niewielkiej ilości energii do dogrzewania, a większość ciepła pochodzi z pasywnych zysków słonecznych i odzysku energii w rekuperacji. To nawet kilka tysięcy złotych oszczędności rocznie w porównaniu do tradycyjnych domów jednorodzinnych!

—————————————————————————————————————————————

Dodatkowo właściciele domów pasywnych w przeszłości mogli korzystać z dofinansowania w programach NFOŚiGW — dla standardu NF15 dopłata wynosiła 50 000 zł, co znacząco obniżało koszt wejścia. Obecnie podobne programy często kierowane są do budynków o podwyższonym standardzie energetycznym lub instalacji OZE, które wspierają dążenie do neutralności klimatycznej.

—————————————————————————————————————————————

Budowa domu pasywnego to proces, który wymaga precyzji na każdym etapie. Właśnie dlatego technologia prefabrykacji idealnie wpisuje się w wymagania tego standardu — i dlatego Danwood realizuje domy od A do Z, począwszy od projektu aż po gotowy do zamieszkania budynek.

Zainteresował Cię temat budownictwa pasywnego? Ten standard daje wręcz nieograniczone możliwości. Nie musisz ograniczać się do technologii murowanej. Sprawdź także domy kanadyjskie oraz domy prefabrykowane Danwood, które również mogą być wykonane w tym standardzie.